احتساب آن 42034 نفر بوده است ) و پرجمعيت بودن نسبى روستاهاست ( متوسط جمعيت روستاهاى كشور در سال 1365 حدود 340 نفر و متوسط جمعيت روستاهاى گيلان 468 نفر بوده است . ) 1 - 4 - 2 شهرنشينى در گيلان به تبع چگونگى استقرار جمعيت ، نسبت شهرنشينى در استان گيلان پائين‌تر از كشور است . ارقام جدول شمارهء 3 تعداد و نسبت جمعيت شهرنشين گيلان را در مقايسه با نسبتهاى شهرنشينى كشور در سالهاى سرشمارى به دست مىدهد . جدول شمارهء 3 - مقايسهء نسبت شهرنشينى استان گيلان و كشور در سرشماريهاى 1335 ، 1345 ، 1355 و 1365 . بدين‌ترتيب استان گيلان حتى در سال 1365 از نظر استقرار جمعيت چهرهء روستائى داشته و به احتمال زياد تا سال 1385 ، نسبت جمعيت شهرنشين در اين استان ، حتى با احتساب روستاهائى كه تا آن زمان به حد نصاب جمعيت شهرى ( حداقل 10 هزار نفر ) خواهند رسيد ، از حدود 50 درصد جمعيت تجاوز نخواهد كرد . نسبت شهرنشينى در شهرستانهاى استان متفاوت بوده و ميزان رشد جمعيت آنها نيز از قاعده و قانون خاصى تبعيت نمىكند . جدول شمارهء 4 تعداد جمعيت نقاطى را كه در سرشمارى سال 1365 شهر شناخته شده است در سالهاى سرشمارى و ميزانهاى رشد جمعيت آنها را در فاصلهء سرشماريها عرضه مىكند . بدين‌ترتيب تعداد شهرهاى واقع در محدودهء كنونى استان گيلان در دورهء 30 ساله 1335 - 1365 از 10 به 31 شهر و جمعيت آنها از 218 هزار نفر به 784 هزار نفر افزوده شده است ، متوسط رشد سالانه جمعيت شهرى استان از 37 / 3 درصد در فاصلهء سالهاى 1335 و 1345 به 27 / 4 درصد در فاصلهء سالهاى 1345 و 1355 و به 45 / 5 درصد در فاصلهء سالهاى 1355 و 1365 افزايش يافته است . استان گيلان از نظر شهرنشينى وضع خاصى دارد ؛ در عين حال كه شهر رشت تنها شهر بزرگ استان است لكن نظام شهرنشينى در اين استان از سلطهء تك‌شهرى خارج مىشود و شهرهاى متوسط و كوچك ميزانهاى رشد جمعيتى بالاترى به دست مىآورند به گونه‌اى كه سهم جمعيت شهر رشت چه در مقايسه با جمعيت شهرى اعلام شده در سرشماريها و چه در مقايسه با مجموع جمعيت 31 شهر كنونى رو به كاهش نهاده است . ارقام ستون بعد : در عين حال كه چگونگى اين كاهش را در طول زمان نشان مىدهند گوياى اين واقعيت نيز مىباشند كه روند رو به كاهش اهميت نسبى جمعيت شهر رشت در بين 31 نقطه شهرى استان در فاصلهء سالهاى 1355 و 1365 رو به كندى نهاده است . اقدامات برانگيزنده رشد جمعيت ساير شهرهاى استان از طريق تأمين امكانات كار و اشتغال و جلوگيرى از توسعه بىرويه شهر رشت مىتواند روند كاهش نسبى جمعيت شهر رشت را مجددا به جريان اندازد و موجبات توسعه متعادل استان را فراهم سازد . نكتهء حائز اهميت ديگر در بررسى تغيير و تحول جمعيت شهرنشين استان گيلان كاهش ميزان رشد جمعيت شهر درجه دوم استان ( بندر انزلى ) و افزايش ميزان رشد و در نتيجه جمعيت‌پذيرى بيشتر شهرهاى مرتبهء پائين‌تر است و اين در شرايطى صورت مىگيرد كه اهميت نسبى جمعيت شهر رشت نسبت به مجموع جمعيت نقاط شهرى سرشمارى اخير رو به تثبيت نهاده است . جمعيت شهر رشت ، كه در يك دورهء 20 ساله از 1335 تا 1355 با رشدى معادل 8 / 2 درصد در سال مواجه بوده است ، در دورهء 10 سالهء 1355 و 1365 با رشدى معادل 4 / 4 درصد در سال افزايش يافته است . ادامهء اين وضع به زيان تعادل جمعيت نقاط شهرى استان عمل مىكند و شهر رشت را به رغم محدوديتهاى كالبدى به مركز انباشت جمعيت شهرى بدل مىنمايد و نه‌تنها مهاجرت از نقاط روستائى شهرستان رشت بلكه مهاجرت از ساير نقاط استان را نيز به آن سوق مىدهد . بديهى است در صورتىكه بندر انزلى داراى حوزهء روستائى قابل ملاحظه‌اى مىبود ( اين شهرستان در سال 1365 داراى 22 آبادى با 25014 نفر جمعيت روستائى بوده است ) و توسعهء كالبدى آن موجب بهم پيوستن اين دو شهر نمىشد وضع به گونه مطلوبترى جريان مىداشت . وجود شهر خمام در فاصله بين رشت و بندر انزلى و آباديهاى حاشيه جادهء بين اين سه شهر اقدامات بازدارنده‌اى را براى جلوگيرى از بهم پيوستن آنها ضرورى مىسازد . تحليل سلسله مراتب شهرى استان گيلان در سال 1365 با استفاده از مدل تكميل شده زيپف كه در آن پرجمعيت‌ترين شهر منطقه به عنوان پايهء محاسبه انتخاب و توزيع متعادلتر جمعيت شهرى ساير نقاط را برحسب طبقات جمعيتى در رابطه با آن به دست مىآورند نشان مىدهد « 2 » كه پراكندگى شهرهاى اين

--> ( 2 ) . مطالعات جمعيتى طرح منطقه‌اى گيلان و مازندران ، حبيب الله زنجانى ، مركز مطالعات و تحقيقات شهرسازى و معمارى ص 206 گزارش 002 - 02 مطالعات منطقه‌اى ، 1369 .